Öteki Kelimesinin Türü Nedir? Bir Anlatı: Farklılıkların Arasında Kaybolan Ben
Kayseri’de, o meşhur karanlık kış akşamlarında, küçük odama kapanıp yazmaya başladığımda, genellikle aklımda birkaç kelime dönüp durur. O kelimeler, bazen geçmişimden, bazen de şu an yaşadıklarımdan yankılar yapar. Bu yazıyı da işte böyle bir anın ortasında, “öteki” kelimesinin ne anlama geldiğini gerçekten anlamaya çalışırken yazıyorum. Öteki… Bir kelime, sadece bir kelime gibi geliyor değil mi? Ama bazen, bir kelimeyle tanımladığın tüm dünya, kendini bir anda sana yabancı hale getirebiliyor. Bunu ilk fark ettiğimde, günlerce düşünmüştüm. “Öteki kelimesinin türü nedir?” sorusu birden, bana farklı bir şekilde görünmeye başladı. O soruyu, kendi hayatımdan bir parça hikâye ile anlatmak istiyorum.
Bir Gündüz Bir Gece, Bir Sınıf
Geçenlerde, üniversitenin edebiyat bölümünde bir ders vardı. Öğretmenimiz “öteki” kavramını işliyordu, ve hepimizin kafasında hemen bir soru belirdi: Öteki kelimesinin türü nedir? Biz öğrenciler, sınıfın geri kalanıyla birlikte, kelimenin gramatikal anlamını anlamaya çalışıyorduk. Ama öğretmenimiz, bunu bir kenara bırakıp, öteki kelimesinin insan ilişkilerindeki yerini sorgulamaya başladı. O sırada içimde bir şeylerin kaynamaya başladığını hissediyordum. Öteki, sadece dildeki bir kelime değil, bir mesafe, bir sınırdı. Öğretmenimiz, kelimenin yalnızca bir “zamir” ya da “sıfat” olamayacağını, aslında bir insanın kalbinde yarattığı duvarların bir yansıması olduğunu söylemişti.
Birden, sınıftaki diğer öğrencilerin bakışlarına takıldım. Birisi, ilk defa benimle göz göze gelmişti. Şehirdeki herkes gibi, onlar da bana hep “öteki” gibi bakıyorlardı. Gözlerinde gördüğüm, belki de yıllardır hissettiğim o bakış vardı: “Sen bizden değilsin.” İşte o an, bir parça gerçeklik kırıldı. Öteki kelimesinin ne demek olduğunu gerçekten hissetmiştim. Ve o kelimenin türü, duyduğum duygularla iç içe geçmişti; aslında ben de bir bakıma ötekiydim. Ve bu, içimi bir şekilde acıtmıştı.
Bir Arkadaş, Bir Sır ve Bir Hayal Kırıklığı
Kayseri’de, insanlarla konuşurken bazen farklılıklar o kadar görünür olur ki, herkesin gözlerinde öteki oluruz. Bu duyguyu daha da derinden hissettiğim bir gün vardı. Okuldan sonra, birkaç arkadaşım ve ben kafenin köşesinde oturuyorduk. Soğuk bir kış günüydü, dışarıda kar yağıyor ve herkes kafelerde bir şeyler içiyordu. O an, diğer arkadaşlarımın sohbeti başlamıştı. Ama benim dikkatimi çeken şey, birinin bana neden hiç dönüp bakmadığıydı. Sonra birden, Elif, bana döndü ve “Sen neden hep yalnızsın?” diye sordu. O an, bütün dünyamın başıma yıkıldığını hissettim. Çünkü Elif, bana “öteki” olduğumu söylemeden, sadece gözleriyle “Sen bizim gibi değilsin” demişti. Bu cümle, kulağımda çınlarken, bir yandan da içimde büyük bir hayal kırıklığına yol açtı.
Öteki kelimesinin, sadece dildeki bir tür olmadığını, bir duygu olduğunu o zaman fark ettim. Yalnızlık, gerçekten de sadece fiziksel değil, bazen içsel bir mesafeydi. Elif’in söyledikleri beni sarsmıştı, ama aynı zamanda düşündürmüştü. O an, bir yabancı gibi hissetmiştim. Ama yabancı değil, ötekiydim. Duygusal bir yabancıydım, ve belki de hayatın bana yaptığı en büyük yanlıştı bu. Farklı olmak, bazen içinden çıkılması zor bir labirentte kaybolmak gibiydi.
Öteki Olmak ve Kendini Keşfetmek
O günden sonra, kendimi bir parça daha farklı hissettim. “Öteki” olma hissi, yalnızca bir etiket değildi. O, toplumun bana biçtiği bir kimlikti. Birçok insanın bakışlarında, bir yabancı gibi hissetmek… Benim için, her gün tekrar ettiğim bir şeydi. Ama her şeye rağmen, bu beni kendimle yüzleşmeye zorladı. Çünkü fark ettim ki, “öteki” olmak aslında kendi kimliğini bulma yolunda bir adımdı. Evet, bazen hayal kırıklığına uğramıştım, ama her gün, kendi dünyamda bir şeyleri değiştirmek istiyordum. Öteki kelimesi, bir zamanlar bana acı veren bir anlam taşırken, artık bir şekilde bana güç veriyordu. Kendimi farklı hissetsem de, bu farklılıkla barışmak, kim olduğumu kabul etmek gerekiyordu. Bunu yapmak, bazen en zor şeydi ama bir o kadar da özgürleştirici.
Öteki Olmak: Bugün ve Yarın
Bugün, kaybolan o günden farklı hissediyorum. “Öteki” olmak, artık sadece dışarıdan gelen bir etiket değil. O kelime, kimliğimin bir parçası oldu. İnsanların beni nasıl gördüğüyle ilgilenmiyorum; çünkü ben, ne olursa olsun, kendim olabilmeyi başarmalıyım. Herkes, bir şekilde “öteki”dir. Belki de kimse gerçekten birbirine tam anlamıyla ait değildir. O yüzden, bu kelimenin türü, benim için “bireysellik” ve “özgürlük” anlamına geliyor.
Bu hikayeyi yazarken, hem kendimi hem de etrafımdaki insanları daha iyi anladım. Hayatımda “öteki” olmanın ne demek olduğunu daha derinden hissettim. Ve belki de, fark ettim ki öteki olmak, başkalarıyla olan farklılıkları kabul edebilmek, ancak en önce kendimize gerçek anlamda sahip çıkabilmeyi gerektiriyor. Artık öteki olmak, bir çaresizlik değil, bir güç kaynağına dönüştü. Ve bunun adı, belki de, sadece insan olmak.
Son Söz
Sonuç olarak, öteki kelimesinin türü bana yalnızca dildeki bir etiket olarak kalmadı. O kelime, bir zamanlar yıkıcı bir anlam taşırken, şimdi içimde büyüyen bir anlamı, bir kişiliği yansıtıyor. Öteki olmak, kendi yolunu bulma çabası ve bu yolculukta cesurca ilerlemek demek. Herkesin öteki olma hikayesi farklıdır, ama önemli olan o ötekiliği kabul etmek ve ondan güç alabilmektir. Bu yazıyı yazarken belki de, bir parça daha ben oldum.